چهار - « خداوند سبحان او ( پيامبر اسلام ) را جدا كنندهء حق از باطل قرار داد و حكم او را عدل محض . خداوند سبحان او را در فاصله اى از پيامبران و در دوران لغزش جوامع از عمل [ نيكو ] و جهل و كودنى امتها فرستاد . » ( 1 ) پنج - « خداوند متعال پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم را در دوران فترت دوران انقطاع رسالت و وحى فرستاد - دورانى كه خواب امتها طولانى شده و فتنه‌ها قصد جدّى [ براى به راه انداختن هرج و مرج و فساد ] داشتند . در دورانى كه امور پراكنده و از هم گسيخته و آتش جنگها شعله ور بود . نور از دنيا گرفته شده و تاريكى همه جا را احاطه نموده و دنيا چهرهء فريباى خود را آشكار ساخته بود . برگهاى [ درخت حيات در دنيا ] زرد و نوميدى از بارور شدن آن بر دلها مسلط و آب رحمت دنيا در آن فروكش نموده بود . علمها و مشعلهاى روشنگر هدايت از كار افتاده و علامات هلاك بروز كرده بود . دنياى آن روز چهرهء خشن و موذى به اهلش نشان مىداد و به روى جوينده اش با قيافهء عبوس ( متنفر ) مىنگريست ميوهء دنياى آن روز فتنه و طعامش لاشه و پوشاكش ترس و هراس و آنچه روى لباس برخود مىبستند ، شمشير بود . » ( 2 ) شش - « خداوند سبحان پيامبر اكرم را در حالى فرستاد كه مردم در وادى حيرت گمراه و در آشوب مشوش و منحرف بودند . هواى نفسانى آنان را در خود غوطه ور ساخته و كبر و نخوت در لغزشگاهشان انداخته و جاهليت تاريك آنانرا سبكسر و سبك روح ( بىشخصيت ) نموده بود . آنان در تزلزل و اضطراب [ در واقعيات حيات ]

--> ( 1 ) خطبهء 94 ج 17 ص 6 . ( 2 ) خطبهء 89 ج 15 ص 43 .